گیاهان دارویی ایران

اهمیت گیاهان دارویی

از زمان­های بسیار قدیم، گیاهان دارویی یکی از اولین و در دسترس­ترین منابع قابل استفاده برای درمان بیماری های مختلف بوده­اند. همیشه رابطه تنگاتنگی بین انسان و گیاه وجود داشته است و اثرات دارویی گیاهان و کاربرد آنها توسط همه شناخته شده است(یونسکو ، ۱۹۹۶). گیاهان دارویی حاوی مواد گیاهی مختلف مانند برگ، ریشه، گل و دانه هستند که از آنها به عنوان عصاره و ترکیبات شیمیایی برای تولید داروهای انسانی یا دامپزشکی استفاده می­شود.

خواص انها به دلیل وجود مواد شیمیایی پیچیده از ترکیبات مختلف است که به گروه­های متابولیت­های ثانویه الکالوئیدها، گلیکوزیدها، فلاونوئیدها، ساپونین­ها، تانن­ها، کربوهیدرات­ها و روغن­های اساسی دسته بندی می­شوند. گیاهان دارویی و معطر گروه بزرگی از گیاهان مهم اقتصادی را تشکیل می­دهند. این گیاهان مواد اولیه داروهای بومی، عطر سازی و صنایع آرایشی و بهداشتی را تأمین می­کنند.

گیاهان دارویی مختلف

روغنهای ضروری و عصاره­های مختلف گیاهان دارویی و خوراکی و ادویه­جات از عوامل فعال بیولوژیکی بسیار قوی گیاهان طبیعی هستند. استفاده از روغن­های اساسی به عنوان عوامل ضد میکروبی در سیستم­های غذایی ممکن است به عنوان یک تعیین کننده ذاتی برای افزایش ایمنی و ماندگاری مواد غذایی در نظر گرفته شود. داروهای شیمیایی به دلیل تأثیرات مضر و برگشت ناپذیری که بر روی افراد دارند، به آرامی با گیاهان دارویی جایگزین می­شوند.

تحقیقات نشان داده است که در طول تاریخ بشر بسیاری از بیماری­های عفونی با داروهای گیاهی درمان شده­اند. امروزه، مواد گیاهی همچنان به عنوان داروهای درمانی در بسیاری از کشورهای در حال توسعه نقش اصلی در مراقبت­های بهداشتی اولیه دارند.

گیاهان دارویی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند به گونه­ای که متخصصان دارویی همچنان در حال جستجو در میان آنها بوده تا به داروهای قرن بیست و یکم را برای غلبه بر مشکلات پزشکی آینده دست پیدا کنند. استفاده از گیاهان دارویی و سنتی در کشورهای در حال توسعه مبنای اصلی حفظ و نگهداری سلامتی است.

گیاهان دارویی و نقش آن در اقتصاد ایران

برای مدت زمان بسیار طولانی، گیاهان نقش مهمی در درمان بسیاری از بیماری­ها به ویژه در کشورهای منطقه شرقی داشته­اند. ایران یک کشور باستانی در استفاده از گیاهان دارویی است و اسنادی وجود دارد که نشان می­دهد ایرانیان در استفاده از گیاهان برای اهداف دارویی پیشگام بوده­اند. شواهد موجود در بسیاری از کشورهای اروپایی نشان می­دهد که داروهای گیاهی بسیار پرطرفدار هستند.

در ایران، برخی از پروژه­های مختلف به طور مداوم در حال تحقیق برای دستیابی به جایگاه واقعی گیاهان دارویی می­باشند. همانطور که شواهد نشان می­دهد، قبل از تأسیس دو دانشکده معروف پزشکی یونان باستان در قرن ششم قبل از میلاد، در کنیدوس، آسیای صغیر و جزیره کوچک دریای اژه، طبابت در بین النهرین یعنی هند و ایران امری بسیار معمول و رایج بوده است.

گیاهان دارویی ایران

ایران با ۱.۶۴ میلیون کیلومتر مربع مساحت، ۳۳٪ زمین قابل کشت، ۱۴ میلیون کیلومتر مربع چراگاه، ۶۰ میلیون کیلومتر مربع استپ و ۱۶ میلیون کیلومتر مربع کویر در خاورمیانه واقع شده است. این کشور آسیایی، از ۱۳ اقلیم جهان دارای ۱۱ نوع آب و هوای مختلف و ۷۵۰۰-۸۰۰۰ گونه گیاهی است. ایرانیان باستان که در سرزمین وسیعی زندگی می­کردند با وجود تغییرات زیاد در آب و هوا و پوشش گیاهی، خیلی سریع با انواع انها  آشنا شدند.

چندین گیاه دارویی مانند ریحان، کاسنی، بنفشه شیرین و نعناع فلفلی در اوستا و نام سی گیاه دارویی مقدس در بونداهیشن ذکر شده است. امروزه مشکلاتی مانند هزینه­های بالای دارویی، استفاده از منابع تجدید ناپذیر مانند منابع فسیلی و آلودگی محیط زیست توسط صنایع دارویی باعث توجه بیشتر به سمت گیاهان دارویی شده است.

در تجارت جهانی حجم گیاهان دارویی بیش از ۴۳ میلیارد دلار است و پیش بینی می­شود در سال ۲۰۵۰ به ۵ تریلیون دلار برسد. گردش مالی این تجارت تا ۱۰۰ میلیارد دلار و در حدود ۲۵٪ از بازار دارویی جهان در سال ۱۹۹۶ افزایش یافته است. ارزش تقریبی ۲۵۰ میلیارد دلار به داروهای مشتق شده از گیاهان اختصاص یافته است که سهم ایران از این بازار حدود ۶۰ میلیون دلار می­باشد.

کاربرد گیاهان دارویی ایران

Ziziphora clinopodioides Lam یک گیاه دارویی خوراکی است و از برگها، گلها و ساقه­های آن اغلب به عنوان سبزیجات وحشی یا مواد افزودنی برای اضافه کردن عطر و طعم به غذاها استفاده می­شود.

Ziziphora clinopodioides Lam گونه گیاهی دارویی

حدود سیصد گونه گیاهی Stachys در مناطق مدیترانه­ای و جنوب غربی آسیا گزارش شده است. ۳۴ مورد از آنها در ایران یافت می­شود که ۱۳ مورد بومی می­باشد. از چندین گونه Stachys در طب عامیانه ایران به عنوان گیاهان دارویی استفاده می­شود. علاوه بر این، مطالعات دارویی تایید کرده است که عصاره­ها یا اجزای گیاهان متعلق به تیره Stachys دارای اثرات ضد باکتریایی، ضد التهابی، ضد سمی و ضد آنوکسی هستند.

Stachys’ گونه گیاهی دارویی

Punica granatum Linn، که به نام محلی “گلنار پارسی” شناخته می­شود، یک گیاه دارویی مهم در ایران است که از گلهای آن به عنوان قابض، هموستاتیک، ضد باکتری، ضد قارچ، ضد ویروس و به عنوان دارویی برای بریدگی زخم، برونشیت، اسهال و هضم استفاده می­شود. مشکلات قدرت جنسی مردان، زخمهای پوستی و دیابت نیز با این گونه گیاهی قابل درمان هستند.

ریحان (Ocimum basilicum L) در طب سنتی ایران، به عنوان یک گیاه آشپزی و یک منبع شناخته شده از طعم­دهنده­های گیاهی استفاده می­شود. ریحان ایرانی دارای خواص آنتی اکسیدانی ارزشمندی برای آشپزی و احتمالا استفاده دارویی است.

گیاه دارویی ریحان

  1. ammoniacum یک رزین صمغ دارویی تولید می­کند که معمولاً به عنوان صمغ Ammoniacum شناخته می­شود و در حفره­های ساقه، ریشه و دم برگ گیاه وجود دارد. این رزین به عنوان یک عامل تسکین دهنده، ادرار آور ملایم، خلط آور، ضماد، محرک، ضد میکروب و گشاد کننده عروق عمل می­کند.

گونه گیاهی دارویی D. ammoniacum

Hausskn یک گیاه سنتی مشهور است که در طب قبیله­ای ایران به نام محلی “گلبرنژاس یا بومادران-سبزکوه” شناخته می­شود. گونه­های Achillea spp  به عنوان دارویی برای ورم، سوختگی، زخم، ترمیم، سوء هاضمه، عفونت پوستی، زخم معده، ضد باکتری، خونریزی، دیسمنوره، انما و اسهال استفاده شده است.

بومادران

لازم به ذکر است که این گیاهان ایران در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک مانند استان های یزد، اصفهان و سمنان که با نام­های محلی پارسی کندال، واشا و کمان کندال شناخته می­شوند، وجود دارند.

برند گرینو با تهیه و تولید انواع مختلف عصاره­ها، روغن­ها و قطره­های خوراکی و دارویی کاملا ارگانیک و طبیعی مختلف از جمله آویشن، دارچین، نعناع و … برای درمان بیماریهای مختلف در خدمت شما عزیزان است.

برند گرینو و عصاره­ گیاهان دارویی مختلف

https://www.japsonline.com/admin/php/uploads/358_pdf.pdf

 

علی دادوران

همه مطالب نویسنده

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. این فیلد الزامی است.